Главная | Случайная
Обратная связь

ТОР 5 статей:

Методические подходы к анализу финансового состояния предприятия

Проблема периодизации русской литературы ХХ века. Краткая характеристика второй половины ХХ века

Ценовые и неценовые факторы

Характеристика шлифовальных кругов и ее маркировка

Служебные части речи. Предлог. Союз. Частицы

КАТЕГОРИИ:






Және негізі пайдаланған аймақтары




Радиотолқындар арқылы дыбыс сигналдарын ғана емес, әрі нәрселердің алыс дыбыс сигналдары таралады, олардың басты айырмашылығы мынада: дыбыс сигналдары бір мезгілде өзінің бөлек тасымалдаушы жиілігтері болатын бейнесигналдарды жасап тарату және қабылдау.

Таратқыш телестансаға кез келген нәрсенің кескіні электр сигналдарына түрленгеннен кейін, ол кескіннің электр сигналдары жоғары жиілікті тербелістерді модуляциялайды. Ол үшін әр түрлі жеткізуші электронды – сәулелік түтікшелер қолданылады. Сенімді әрі қарапайым болып келетін электронды – сәулелік түтікшенің өзгертілген түрі – көрністі құрлысымен танысайық.

Жарқыраған экранның орнына көрністі (видиконды) жартылай өткізгіштен жасалған жарық сезгіш мозаикалы экран орнатылған. Электрондық зеңбіректен ұшып шығатын электрондар шоғы электр өрісінде үдетіліп жартылай өткізгіш экранды соққылайды. Эмиссия нәтижесінде экраннан ұшып шығатын екінші реттік электрондар потенциалы экранның потенциалын жоғары коллекторға бағытталып қозғалады. Енді мозаикалы экран оң зарядталады да, электрондардың эмиссиясы тыйылады. Экран жарықталғанда жартылай өткізгіштің кедергісі тез кемиді. Экран – коллектор тізбегіндегі тоқ күші экранның бөліктеріне түскен жарық энергиясына байланысты өзгереді. Сөйтіп, жарықталудың өзгерісі электр тербелісіне түрленеді.

Объективтің көмегімен нәрсенің кескіні экранға түсірілсін. Экранның ұялары түрліше жарық алады, сол себепті кедергілерінің мәні де әр түрлі болып өзгереді. Ара тісті кернеу берілген орамның магнит өрісімен басқарылатын электрондық шоқ солдан оңға қарай қозғала отырып, экранның бір жолындағы барлық ұяларға ретімен сыпыра түсіп шығады. Басқа индуктивті орамның магнит өрісі электрондық шоқты бір жолдан екінші жолға ауыстырады. Сонымен 1/25 с ішінде электрондық шоқ 625 жолды жүгіріп өтіп шығады. Видиконда кескіннің түрленген электр сигналдары теледидарлық таратқышта жоғары жиілікті электромагниттік тербелістерді модуляциялайды. Бейнесигналмен қосарлана дыбыс сигналы және электрондық шоқтың қозғалысын басқаратын синхрондаушы сигнал жіберіледі. Ол антенада электромагниттік толқын ретінде шығарылады.

Теледидарлық қабылдағышта – теледидарда детектірленгеннен кейін тура дәл әлдегіндей бейнесигнал шығады. Бейнесигнал қыбылдағыштың электронды – сәулелік түтігінің экранда – киноскопта көрінетін кескінге түрлендіреді. Жеткізуші түтікте электрондық шоқ мозаикалы қалай сыпыра шарлап шықса, қыбылдағыш түтікте дәл осы тәрізді горизонталь және вертикаль бұрушы катушкалардың магнит өрістері электрондық шоқты барлық экранды сыпыра шарлатып шығарады. Кинескоптың электрондық зеңбірегінен шығатын электрондық шоқтың соққыларының әсерлерін адамның көзі қабылдайды. Өйткені кадрлар секундына 25 рет ауысып отырады.

Түрі – түсті кескінді тарату және қабылдау үшін күрделі теледидарлық жүйелер қолданылады. Бір жеткізуші түтіктің орнына үш түсті – қызыл, көк және жасыл түстердің сигналдарын жеткізетін үш түтік қолданылады. Теледидардың экраны да үш түрлі люминофор кристалдарымен қапталған. Үш электрондық зеңбіректен шығарылатын электрондар щоқтары экранға түскенде сәйкесінше қызыл, көк, жасыл түстермен жарқырайды. Олар қабаттаса келе көп түсті бейне туғызады.

Телехабарлар жиліктері 50 МГц пен 230 МГц аралығында диапазонда таратылады. Осындай толқындар тек антенаның тікелей көріну шегінде ғана тарайды. Сондықтан телехабармен үлкен аймақты қамту үшін телехабарлар таратқыштарын биікке көтеру керек және жиірек орналастыру қажет.

Байланыс құралдарының дамуы. Қазақстан Республикасында тұңғыш радиостанция 1913 жылы Форт – Шевченко қаласында салынған еді. Ұшқындық хабарлағыштың қуаты небәрі 1 кВт болатын және радиуысы 300 км қашықтыққа дейін тұрақты байланыс орнатты. Ол радиотелеграф тәртібінде жұмыс істеген еді.

XX ғасырдың екінші жартысында Қазақстандағы байланыс жүйесі пәрменді дамыды. Телеграф және телефон сияқты едәуір екі байланыс құралдары жетелдіріп қана қойылған жоқ, сонымен қатар фототелеграф, радиохабар, телекөрсеткіштер, автоматты телефон станциялары, халықаралық байланыс және ғарыштық байланыс жүйелері тез дами бастады. Қазақстандағы алғашқы радиорелелі желі Алматы мен қазіргі Бішкек қалаларының арасында салынып, 1958 жылы іске қосылды. Радиорелелі желілерде дециметрлік және сантиметрлік толқындар пайдаланылған.

Теледидарлық хабар 1958 жылы әуелі Алматыда, одан соң Өскемен мен қарағандыдағы телеорталықтардан таратыла бастады. Радиохабарлардың сапасы мен таратулы аймағын Атырауда, Алматыдағы Көктөбе 1984 жылы іске қосылған телемұнараның мәні аса маңызды болды. Көктөбедегі телемұнара 250 м биіктікке орналасқан және өзінің биіктігі 372 м-ге жетеді. Ресейдегі ғарыштық радиотелебайланыс саласындағы жетістіктер «Орбита» деп аталатын жаңа байланыс 1967 жылы Алматыда жұмыс істей бастады.

Ұлтық серіктер байланыс жүйесі жасалынуда. 2006 жылдың 18 маусымында Байқоңыр ғарышаймағынан «Kazsat» бірінші Қазақстандық байланыс серігі ұшырылды.

Радио және телехабарларда, радиобайланыста, радиолокация мен радионавигацияда қолданылатын электромагниттік толқындарды радиотолқындар деп атайды.

Толқын ұзындықтары әр түрлі диапазондарда қолданылатын антена түрлерінің ерекшелігі бар. Радиохабарларды тарататын ұзын, орташа, қысқа толқындарды вертикаль бағытталған өткізгіш вибратоллар шығарады. Қабылдау қашықтығын арттыру мақсатында антеналарды мүмкін болғанша биік орнатуға тырысады. Радиолокация, ғарыштық радиобайланыс және телехабарлар үшін ультрақысқа толқындар пайдаланады. Ұзындығы жарты толқын ұзындығына тең вибратор немесе бірнеше осындай вибраторлардан құралған антена бағытталған метрлік электромагниттік сәуле шығарады. Сантиметрлік және диаметрлік диапазондағы радиосәулелерін шығару үшін параболалық шағылдырғыштар қолданылады.

Радиотолқындардың таралуына жер бедері мен су беттері, әсіресе атмосфераның жоғарғы қабаты – ионосфера көбірек әсер етеді. Ионосфераны жер бетінен 90-300 км биіктікте, иондар мен электрондардан тұратын иондалған газ қабаты құрайды. Атмосфераның жоғары қабатының иондалуы, негізінен, Күннің ультракүлгін және рентген сәулелерінің әрекетінен болады. Түнмен салыстырғанда иондардың концентрациясы күндіз 20 еседей артық. Сондықтан ионосфераның қасиеті тәулік бойы және жыл мезгіліне байланысты өзгеріп тұрады. Ионосфера электромагниттік толқындарды шағылдырады және жұтады. Ұзын радиотолқындар дифракция нәтижесінде көкжиектен асып алысқа жетеді. Әрі иондардан жақсы шағылады, сол себепті ұзын толқындар шалғай қашықтыққа тарайды.

Қысқа толқындардың алыс қашықтыққа таралуы, оның жер бетінен және ионосфера бірнеше дүркін шағылуының арқасында болады. Жердегі кез келген радиостациямен қысқа толқында байланыс орнатуға болады (1,1.а-сурет). Ультрақысқа толқындар ионосферадан шағылмай, ешбір кедергісіз өтіп кетеді. Олардың дифракциялық қасиеті нашар, жер бетін орағытып өтпейді. Сондықтан ультрақысқа толқынды байланыс таратқыш антенаның тікелей көріну аймағында ғана жүзеге асырылады. (1,1.б-сурет). Ретрансляторлар мен серіктері пайдаланып, шалғай қашықтыққа теле-радио хабарларды тарату мүмкін болды.

Радиотолқындар арқылы объектіні тауып, оған дейінгі қашықтықты және оның кеңістіктегі орнын, қозғалыс жылдамдығын анықтау радиолокация деп аталады. Радиолокация негізіне радиотолқындардың өткізгіш денелерден шағылын алынған. Ол радиотолқындар шағылатын нысаналардың сызықтық өлшемдері толқындардың ұзындығынан артық болғанда айқын байқалады. Сондықтан радиолокациялық станцияларда ультрақысқа толқындарды қолданады. Радилокацияда нысананы табу үшін сүйірлене бағытталған элетромагниттік толқын шоғы пайдаланылады. Дециметрлік және одан кіші толқын ұзындығымен жұмыс істейтін радиолокаторларда бағытталған толқындарды параболалық металл айнаның фокусында орналасқан антеналар шығарады. Метрлік толқындарды сүйірлей бағыттау үшін белгілі бір қалыпта орналасқан антеналар жүйесін қолданады. Нысанадан шағылған электромагниттік

 

а)

 

 

Сурет 1,1: а) жер көрнісі; б) ультрақысқа

толқынды байланысын таратқыш антена

толқынды, радиолокатордың таратқыштан қабылдағышқа ауысты-рылып қосылған антенасы импульстерінің үзілісі мезетінде қабылдайды. Электромагниттік толқынның нысанаға барып және шағылып қайту уақытын t уақытын өлшеу арқылы, арақашықтықты анықтайды:

 

L = ct / 2,

 

мұндағы, L – қашықтық, с – жарық жылдамдығы.

Радардың экранында жіберілген және шағылған электромагниттік толқындардың импульстеріне сәйкес келетін электрондық шоқтың ауытқуын бақылайды және қашықтықты тікелей өлшейді. Өйткені экрандағы импульстерге сәйкес ауытқулардың арасы толқынның жүріп өту t уақытына және ныспанаға дейінгі L қашықтыққа тікелей пропорционал. Радиолокатор антенасы кез келген бағытта қозғала алады. Антенаның қозғалу бұрышы бойынша, мысалы, ұшақтың бағытын, оның координатасын анықтайды. Уақыттың өтуіне байланысты координаталардың өзгеру бойынша нысананың жылдамдығы мен оның траекториясын есептейді.

Қазіргі кезде радиолокацияны қолдану саласы аумақты, соның ішінде еліміздің қорғаныс мақсатында: зымырандарды, ұшақтар мен кемелерді байқап, анықтап отырды. Радарлар бірнеше жүздеген километрге дейінгі қашықтықтағы нысаналарды байқай алады. Аэропорттағы операторлар ұшақтардың ұшуы мен қонуы, әуе жолындағы қозғалысын радиолокаторлар арқылы бақылайды және тиісті нұсқаулар беріп, ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.

Құрғақ және ылғалды жер бедері, қалалық ғимараттар, транспорттық коммуникациялар, су толқындары түрліше шығарылады. Ұшақтан радиолакациялық құралдар арқылы ұшқыш жерге дейінгі қашықтықты, ұшу жылдамдығын ғана біліп қоймайды, сонымен бірге жер бетінің радиолакациялық картасын көріп отырады. Ол бұндай ақпаратты күндіз де алып отырады.

Радиолокация ғарыштық зерттеулер мен астрономияда қолданылады. Радиотелескоптар арқылы шалғайдағы ғарыш денелері көрінбейтін кең диапазондағы электромагниттік толқындарды шығаратын көрінбейтін кең диапазонды электромагниттік толқындарды қабылдай отырып, әлемнің құрылысын зерттеу мүмкін болды. Радиолокация әдіс негізінде Жерден Айға және Меркури, Шолпан, Марс, Юпитер планеталарына дейінгі қашықтықтар дәл анықталады.

Ғарыштық кемелердің барлығы бірнеше радиолокатормен жабдықталған. Олар тікелей планеталардың бет түрінің қыртысын көрсете алады, аспан денелері туралы көп мағлұматтар береді.

Радиоэлектроника - көбінесе ақпараттық байланыс жүйелерінде пайдаланады, оларға телеақпараттар, интернет ақпараттар,телеграфтық ж.т.б.жатады. Бұл оқу құралының мақсаты компьютерлік жүйелердегі ақпараттық басқару, қабылдау, беру, және т.б. күрделі үрдістерді қай элементтер жүйесімен және қалай жұмыс істеу тәртібін білуге және үйренуге арналған. Радиобайланыс жүйелерінде ақпаратты аз қашықтықта таратып беретін құрылғыны алғаш рет орыс ғалымы А.С. Папов ашқан оның байланыс құрылымы аз қашықтық аралығында желілі байланыспен таралған. Дыбыстық немесе толқындық таралу құрылымы – Морзе әріпімен жұмыс істейтін ақпарат тарататын құрылым болған. Қазіргі желісіз ақпараттық тарату құрылымдарына ұялы телефондар жатады.Ұялы телефонның байланысы жер шарындағы барлық қалалармен керекті нысаналарды ғарыштық жер серігі көмегімен толқындық таралу арқылы байланыстырады. Желілік таралу ақпараты электромагниттік толқынға бейімделген. Толқындық ақпараттық тарату, бұл толқынның кеңістікте таралуын Максвель теориясына байланысты түсіндіріледі.

А.С. Папов қарпайым LC элементтері арқылы тербеліс жасау сұлбасы 1,2-суретте көрсетілген.

 

 

Сурет1,2. LC элементтерінің те рбеліс жасау сұлбасы

 

1838 ж. М. Фарадей электромагниттік толқын индукциясын ашып телефондық байланыс жүйесін жетілдірген телеақпарат жүйелері, электромагниттік индукция заңына тәуелді болады.

Радио қабылдағыш құрылымының классификациясы және элементтері.

Әр түрлі радио қабылдағыштар негізгі екі топқа бөлінеді. Әр жақты диапозондық және радио ақпараттық таратып беретін станциялар, олар

1-топқа жататындар: радиолокационды, новигациялы, телеақпа-ратты және көп арналы алыс қашықтықтағы қабылдағыштар жатады.

2-топқа радиоақпаратты және телекөрністік бағдарламалар жатады. Қабылдағыштарды белгілі – бір түрлер арқылы классификациялауға болады:

1. Жұмыс түріне.

2. Қабылдаған сигналдар модуляциясына.

3. Толқын диапозонына.

4. Қабылдағыштың сұлбалық түріне.

5. Электрлік қор көзінің жүйелеріне байланысты ажыратылады.

Жекелеген топқа тоқталамыз.

1. Жұмыс түріне қарасты радиотелеграфтық, радиотелефонды, телевизиоционды, радиолокационды, радионовигациондық қабылдағыштар мен радио теле басқармалары жатады т. с. с. жазбалы дыбысты түрлері болады.

2. Қабылдағыш сигналдар модуляциясына қарай жиілікті амплитудалық сигналдарға және импульсті модуляцияға (уақыттық – импульстік, кілттік – импульстік болады). Қазіргі көптеп қолданылатын қабылдағыштар түрі амплитудалы, жиілікті және импульсті, модуляциялы болады.

3. Толқындық диапозонда қабылдағыш түрлері ұзын толқынды, орташа толқынды, қысқа толқынды және ультра қысқа толқынды болады. Ультра қысқа толқындар метрлік, дициметрлік, сантиметрлік толқынға бөлінеді.

4. Қабылдағыштар сұлбасына байланысты: тікелей күшейткішті, бір жақты, супергенераторлы және екілі түрленгішті жиілікті болады.

5. Қор көзіне байланысты: тұрақты тоқта, айнымалы тоқта немесе құрғақ элементті әр түрлі түрленгішті болып бөлінеді.

 




Не нашли, что искали? Воспользуйтесь поиском:

vikidalka.ru - 2015-2018 год. Все права принадлежат их авторам! Нарушение авторских прав | Нарушение персональных данных