Тақырыбы: Тік иілу

Тапсырма шарты. Берілген, қимасы қоставр пішінді арқалық үшін жанама күш пен ию моментінің эпюраларын тұрғызып, профиль нөмерін таңдау қажет.

Ескерту. Арқалық схемасын 8-ші суреттен, есептеуге қажетті сандық мәндері 8-ші кестеден алу керек. Қабылданған қоставрдың қажетті геометриялық сипаттамалары кестеден (ГОСТ 8239-72) алынады.

8 кесте

№8 Есебінің сандық мәндері

Варианттар	Р	М	q
кН	кН м	кН/м	м	м
1-20				1,5	1,2
21-40					1,7
41-60					1,8
61-80
81-100					1,5
101-120
121-140					1,6
141-160				1,5
161-180
181-200				2,5

Талап етіледі:

1. Жанама күш пен ию моментінің эпюраларын тұрғызу;
2. Арқалықтың қауіпті қимасын анықтап, профиль нөмерін таңдау (қиманы қабылдау);
3. Арқалықты толық тексеру, қауіпті қима үшін тік және жанама кернеулердің эпюраларын тұрғызу;
4. Иілу мөлшерінің эпюрасын тұрғызу (бастапқы параметрлер әдісін қолдану керек).

8 – сурет. Арқалықтың есептеу схемалары

№8 есебіне мысал

Тапсырма шарты. Берілген қимасы қоставр пішінді арқалық үшін жанама күш пен ию моментінің эпюраларын тұрғызып, профиль нөмерін таңдау қажет (8.1-сурет).

Берілгені: Р = 10 кН; М = 40 кН м; q = 10 кН/м; = 4 м; = 2 м.

Талап етіледі:

1. Жанама күш пен ию моментінің эпюраларын тұрғызу;
2. Арқалықтың қауіпті қимасын анықтап, профиль нөмерін таңдау (қиманы қабылдау);
3. Арқалықты толық тексеру, қауіпті қима үшін тік және жанама кернеулердің эпюраларын тұрғызу;
4. Иілу мөлшерінің эпюрасын тұрғызу (бастапқы параметрлер әдісін қолдану керек).

Шешуі:

1). Тіректерде пайда болатын байланыс реакцияларын анықтаймыз. Ол үшін 3 тепе-теңдік теңдеулерін құрамыз (8.1-сурет):

(1)

(2)

(3)

(3) теңдеуден анықтаймыз:

(2) теңдеуден анықтаймыз:

Тексеру:

Жанама күш пен ию моментінің эпюраларын тұрғызамыз. Ол үшін арқалықты бөліктерге бөліп, әрбір бөлік үшін жанама күш пен ию моментінің өрнектерін жазамыз.

I-ші бөлік.

- сызықтық заңдылық.

Бұл теңдеу бірінші бөлікте жанама күштің эпюрасы түзу сызықпен шектелетінін көрсетеді. Түзу сызықты екі нүкте арқылы жүргізуге болады.

;

.

- квадраттық заңдылық.

Бұл теңдеу бірінші бөлікте ию моментінің эпюрасы қисық сызықпен (парабола) шектелетінін көрсетеді. Қисық сызықты кем дегенде үш нүкте арқылы жүргізуге болады. Үшінші нүкте ретінде жанама күш нөлге тең болатын қиманы аламыз, себебі осы қимада ию моменті өзінің экстремальды мәніне жетеді.

Онда ;

;

.

II-ші бөлік.

- const

- сызықтық заңдылық.

Онда ;

.

Анықталған мәндер бойынша жанама күш пен ию моментінің эпюраларын тұрғызамыз (3.1, б, в - сурет).

2). Иілген арқалық үшін беріктік шарты келесі түрде жазылады:

, (4)

мұндағы M_zmax – қауіпті қимадағы ию моменті, M_zmax = 31,2 кНм (рис. 1, в);

- мүмкіндік кернеу, болат үшін = 160 МПа.

онда

Кесте бойынша (ГОСТ 8239-72) №20а қоставрлы қиманы қабылдаймыз да, қажетті мәндерді жазып аламыз: =203 см³; h = 200 мм; b = 110 мм; d = 5,2 мм; t = 8,6 мм; I_z = 2030 см⁴; S_z = 114 см³.

3). Арқалықтың беріктігін толық тексеру

а) тік кернеу бойынша:

в) жанама кернеу бойынша:

г) төртінші беріктік теориясы бойынша басты кернеу:

, мұндағы , (5)

Басты кернеу бойынша тексеру, және мәндері барынша үлкен болатын қиманың қауіпті нүктелеріне (1, 2, 3, 4) байланысты жүргізіледі. Қарастырылып отырған арқалық үшін ол В қимасы (8.1, а – сурет), мұнда = 15 кН, = 20 кНм.

1 нүкте.

мұндағы

, себебі S_z1 = 0.

онда

2 нүкте.

мұндағы

онда

3 нүкте.

онда

4 нүкте.

, себебі у₄ = 0.

онда

Беріктік шарттары толықтай орындалады. Тік және жанама кернеулердің эпюралары 8.2-суретте көрсетілген.

4). Иілу мөлшерінің эпюрасын тұрғызу.

Иілу мөлшерінің эпюрасын тұрғызу үшін бастапқы параметрлер әдісін қолданамыз және ол жалпы түрде келесідей болып жазылады:

(6)

мұндағы - бастапқы параметрлер, яғни координат бас нүктесіне сәйкес келетін иілу мөлшері, бұрылу бұрышы, момент, жанама күш және таралған күш; - сыртқы күштер, яғни момент, қадалған күш, қарқындылығы бірқалыпты және бірқалыпсыз таралған күштер; - координат бас нүктесінен күштер (моменттер) әсер ететін қимаға дейінгі арақашықтық; - координат бас нүктесінен таралған күштер өз әсерін бастайтын қимаға дейінгі арақашықтық.

Ескерту: 1). Бастапқы параметрлер әдісіне кіретін қосындылардың алдындағы таңбалар ию моментінің таңбалар заңына сәйкес келеді.

2). Таралған күш үзілмеуі тиіс.

Берілген арқалық үшін барлық параметрлерді анықтаймыз:

Онда (6) теңдеу бойынша:

(7)

Бұл теңдеу қорытынды теңдеу емес, себебі бір белгісіз параметр бар, ол . Белгісіз параметр анықтау үшін арқалық бекітілген В тірегіне байланысты келесідей шарт қабылдаймыз: .

Онда (7) теңдеу бойынша:

(8)

(8) өрнекті (7) теңдеуге қойып, берілген арқалық үшін жазылған иілу мөлшерінің қорытынды теңдеуін аламыз:

(9)

Иілу мөлшерінің эпюрасын тұрғызу үшін Е және С қималарының вертикаль бағыттағы орын ауыстыру шамаларын анықтаймыз:

,

мұндағы - иілген арқалық қимасының қатаңдығы.

,

Анықталған мәндер бойынша иілу мөлшерінің эпюрасын тұрғызамыз (8.1, г - сурет).

8.1 – сурет. Арқалықтың есептеу схемасы, жанама күш, ию моментінің және иілу мөлшерінің эпюралары

эп (МПа) эп (МПа)

8.2 – сурет. Қоставрлы қима үшін тұрғызылған тік және жанама кернеулердің эпюралары

Не нашли, что искали? Воспользуйтесь поиском: